Czy PATRIOTYZM kończy się przy kasie marketu?
Czym jest dla nas niepodległość? Tym, że sami decydujemy o swoim kraju? Że inne państwa nie mogą nam dyktować, co mamy robić? A może jej miarą jest to, jak małe jest ryzyko, że zaatakuje nas któryś z sąsiadów?
W czasie pokoju wzmacniamy obronę. Są konkretne działania i widać, że staramy się, żeby tym razem powiedzenie „Polak mądry po szkodzie” nie miało zastosowania. A czy z taką samą uwagą myślimy o tym, kto nas wyżywi, jeśli kiedyś zawiodą dostawy, na których dziś polegamy? Czy blisko nas będą jeszcze ludzie, którzy umieją uprawiać ziemię, przetwarzać żywność i dostarczać ją do sklepów w cenach, na które będzie nas stać? Czy koncentracja produkcji rolnej (nawozy), przetwórstwa i szczególnie handlu w obcych rękach nie obniża naszej niepodległości? A co jeśli zdarzy się kolejny, poważny kryzys? Jak się wyżywimy w takim systemie, w jakim czasie zabraknie żywności? Czy rozproszenie na dziesiątki tysięcy miejsc nie jest jedynym rozsądnym rozwiązaniem, które gwarantuje niezależność wobec korporacji, często zagranicznych? Co jest ważniejsze od żywności w czasach kryzysu?
JAJKA. W sieci po 1,10 zł, na rynku po 1,60 zł. POMIDORY. W sieci po 8,99 zł, a na lokalnym straganie po 12 zł. Dla wielu rodzin ta różnica ma znaczenie. Tylko czy zawsze chodzi o domowy budżet? A może po prostu wygodniej wpaść do sieci za rogiem, gdzie browary są w wielo sztukach, pizzę reklamuje sami wiecie kto, a za zakupy wpadają punkty i pluszaki? Na koniec jeszcze sami się kasujemy aby nie stać w kolejce do ostatniej zajechanej robotą kasjerki.
Patriotyzm konsumencki zaczyna się od prostego pytania. Do kogo trafią pieniądze, które dziś wydam? Do gospodarza z sąsiedniej wsi, piekarni zatrudniającej ludzi z okolicy, miejscowego sklepu? Czy do sieci i producenta, za którym stoi globalny koncern? Żałujemy auta lokalnemu wytwórcy ale nie widzimy odrzutowców i prywatnych wysp właścicieli bilionowych biznesów. Ulegamy złudzeniu różnorodności marek na półce sklepowej ale czasem za kilkoma z nich stoi ten sam właściciel.
Mam tu pytanie do rolnika. Czy sam wspiera i kupuje od innych gospodarzy i lokalnych rzemieślników? Jak gospodaruje ziemią? Kiedy sięga po nawozy i środki ochrony roślin, czym się kieruje przy wyborze i kto je produkuje? Ile ma swobody, żeby zmienić sposób uprawy, kiedy cena skupu ledwo pokrywa koszty i trzeba zebrać więcej z każdego hektara? Co jest kluczowe w rolnictwie?
Przetwórca ma podobny rachunek. Odbiorca naciska na cenę, więc trzeba taniej kupić surowiec, zrobić większą partię i jakoś utrzymać się na rynku. Duża sieć ma siłę, żeby decydować, od kogo kupi, ile zapłaci i za ile sprzeda. A my przy półce nagradzamy najniższą cenę, choć rzadko wiemy, kto po drodze musiał zejść ze swojej.
Własną pracę każdy z nas chciałby sprzedać za tyle, żeby godnie żyć. A kiedy przychodzi nam zapłacić za cudzą, chcemy ceny jak w promocji. Jak mamy się nawzajem utrzymać, jeśli wszyscy robimy tak samo?
Jeśli mamy wybór, kupmy czasem trochę drożej, pojedźmy kawałek dalej i weźmy mniej. Sprzedawca, u którego regularnie kupujemy, ma powód, żeby zamówić towar u małego przetwórcy. Ten może kupić surowiec od gospodarza z okolicy. A gospodarz, który ma komu sprzedać plon za uczciwą cenę, ma z czego zadbać o glebę i warunki produkcji. Tak powstaje też miejsce dla gospodarstw ekologicznych i tych, które regenerują glebę. Certyfikat może pomóc w wyborze, jeśli wiemy, jakie wymagania za nim stoją. Przecież o zdrowie dbamy również przy stole, na długo przed wizytą w aptece.
Im więcej takich gospodarstw, przetwórców i sklepów, tym większy mamy wybór i tym łatwiej o konkurencję także ceną wśród wytwórców dbających o jakość. A ludzie, którym płacimy za ich pracę, sami robią zakupy, remontują domy i korzystają z usług innych ludzi z okolicy. Dla wielkiej sieci to część obrotu. Dla miejscowej piekarni czy warzywniaka to może być różnica między otwarciem jutro a zamknięciem na dobre.
Pięknie, że dziś wywieszamy biało-czerwone flagi i idziemy w marszach. W Stowarzyszeniu Rzemieślnik robimy też coś na zwykłe dni. Na Mapie Rzemieślnika pokazujemy sprawdzonych wytwórców, u których można kupić żywność.
Jutro będzie 12 listopada, potem 13., 14. i cała reszta roku. Kiedy zdejmiemy flagę, nie chowajmy patriotyzmu do tej samej szuflady.
Mirosław Kurek
Prezes Stowarzyszenia Rzemieślnik
