Czy MLEKO A2 to przełom czy ślepa uliczka?

Mleko A2 - co warto wiedzieć o jego właściwościach

Bóle brzucha, wzdęcia czy biegunka po wypiciu mleka nie zawsze mają tę samą przyczynę. U części osób dolegliwości wynikają z nietolerancji laktozy, u innych mogą być związane z alergią na białka mleka krowiego. Mogą też towarzyszyć zaburzeniom czynnościowym przewodu pokarmowego, takim jak zespół jelita drażliwego, lub wynikać z innych indywidualnych uwarunkowań. Warto pamiętać, że nietolerancja laktozy oraz alergia na białka mleka krowiego mają zupełnie różne podłoże fizjologiczne.

W ostatnich latach naukowcy zwracają uwagę na znaczenie jednego z głównych białek mleka - beta-kazeiny. Właśnie z tym zagadnieniem wiąże się rosnące zainteresowanie mlekiem A2. Czy różni się ono od tradycyjnego mleka tylko nazwą? Czy może być lepiej tolerowane przez osoby odczuwające dolegliwości po produktach mlecznych? I czy jest odpowiednie dla alergików? O tym przeczytasz w dalszej części tego artykułu.

Mleko A1 i A2 - na czym polega różnica?

Mleko krowie zawiera kilka rodzajów białek, wśród których znajdują się kazeiny i białka serwatkowe. Jedną z kazein jest beta-kazeina, występująca w różnych wariantach genetycznych, między innymi A1 i A2. Różnica między nimi dotyczy zaledwie jednego aminokwasu w określonym miejscu łańcucha polipeptydowego. W wariancie A2 znajduje się tam prolina, natomiast w wariancie A1 - histydyna. Ta niewielka różnica wpływa na sposób, w jaki białko może być rozkładane w naszym organizmie podczas trawienia.

W zależności od genotypu (zestawu genów) krowy, mleko może zawierać beta-kazeinę A1, A2, lub oba warianty. Mleko określane jako A2 pochodzi od krów o genotypie A2A2, produkujących beta-kazeinę wyłącznie w tym wariancie. Pochodzenie ewolucyjne poszczególnych wariantów beta-kazeiny jest związane ze zmianami genetycznymi, jakie zachodziły przez lata w populacjach bydła. Nie ma jednak podstaw, by sam wariant białka pozwalał uznawać jedno mleko za ogólnie zdrowsze od drugiego.

Beta-kazomorfina-7 - co wiemy o jej działaniu?

Różnice w budowie beta-kazeiny sprawiły, że naukowcy zaczęli badać, czy poszczególne warianty białka mogą prowadzić do powstawania odmiennych produktów trawienia. Otóż podczas rozkładu beta-kazeiny A1 może powstawać beta-kazomorfina-7 (BCM-7). Jest to peptyd, który w badaniach eksperymentalnych wykazywał aktywność opioidową, między innymi poprzez zdolność oddziaływania na receptory opioidowe. Na tej podstawie postawiono hipotezę, że różnice w produktach trawienia beta-kazeiny mogą mieć znaczenie dla funkcjonowania przewodu pokarmowego. Badania obejmowały między innymi tempo pasażu jelitowego, konsystencję stolca i nasilenie dolegliwości trawiennych.

Trzeba jednak rozróżnić biologicznie możliwy mechanizm od efektu potwierdzonego u człowieka. Bo samo wykazanie, że BCM-7 może powstawać podczas trawienia, nie dowodzi, że po wypiciu mleka przedostaje się do krwiobiegu w ilościach wywołujących istotne skutki zdrowotne. Brak jest również wystarczających dowodów, by uznać beta-kazomorfinę za przyczynę autyzmu, schizofrenii czy nieswoistych chorób zapalnych jelit. Zależności te były przedmiotem hipotez badawczych, ale nie zostały wiarygodnie potwierdzone jako związki przyczynowo-skutkowe u ludzi.

Czy mleko A2 może łagodzić dolegliwości trawienne?

Pytanie postawione powyżej jest jednym z najważniejszych obszarów badań nad różnicami pomiędzy mlekiem zawierającym beta-kazeinę A1 i A2, a mlekiem zawierającym wyłącznie wariant A2.

Przegląd systematyczny opublikowany w 2019 roku uwzględnił badania kliniczne i obserwacyjne, dotyczące wpływu beta-kazeiny A1 na zdrowie człowieka. Pewność dowodów na niekorzystny wpływ tego wariantu na niektóre objawy trawienne została oceniona przez autorów badania jako umiarkowana. W odniesieniu do innych analizowanych skutków zdrowotnych pewność dowodów była niska lub bardzo niska.

W 2024 roku opublikowano również randomizowane badanie z udziałem 40 osób (jak widzisz, Czytelniku, jest to bardzo niewielka liczba jak na badania), które zgłaszały dolegliwości po spożyciu mleka. Uczestnicy otrzymywali mleko A2 oraz mleko zawierające warianty A1 i A2 w różnych okresach badania. Wyniki były niejednoznaczne. Przy spożywaniu mleka A2 odnotowano mniejsze nasilenie niektórych objawów, takich jak ból brzucha i nagłe parcie na stolec, ale jednocześnie w jednej ze skal oceny objawów stwierdzono większe nasilenie wzdęć i luźnych stolców. Zaobserwowano także różnice w stężeniu kalprotektyny (wskaźnika wykorzystywanego w ocenie stanu zapalnego jelit) w kale. Nie oznacza to jednak, że mleko A2 zostało wykazane jako skuteczna metoda leczenia stanów zapalnych.

Opisane wyżej badanie przeprowadzono w jednym ośrodku w Korei Południowej, a grupa uczestników, jak wspomniałam, była niewielka. Jego wyniki są interesujące, ale wymagają jeszcze potwierdzenia w kolejnych badaniach. Można zatem powiedzieć, że mleko A2 może być lepiej tolerowane przez niektóre osoby, jednak nie jest to regułą ani rozwiązaniem o udowodnionej skuteczności w przypadku wszystkich dolegliwości po spożyciu mleka.

W badaniu pilotażowym, opublikowanym w 2026 roku, porównano mleko pozbawione beta-kazeiny A1 z tradycyjnym mlekiem krowim, zawierającym warianty A1 i A2. Wzięło w nim udział 54 dorosłych, z których 50 ukończyło cały protokół. Nie wykazano istotnych statystycznie różnic pomiędzy porównywanymi rodzajami mleka w zakresie głównych ocenianych parametrów, czyli nasilenia dolegliwości żołądkowo-jelitowych, częstości i konsystencji stolca oraz czasu pasażu jelitowego. Autorzy podkreślili, że badanie miało charakter pilotażowy, obejmowało niewielką grupę uczestników i wymaga potwierdzenia w większych próbach. Warto również uwzględnić, że zostało ono sfinansowane przez The a2 Milk Company.

Mleko A2 a nietolerancja laktozy

Warto wyraźnie rozdzielić dwa pojęcia: nietolerancję laktozy i alergię na białka mleka krowiego. Są to dwa różne problemy, choć ich objawy mogą częściowo się pokrywać.

Laktoza jest cukrem, naturalnie występującym w mleku. Do jej prawidłowego trawienia potrzebny jest enzym - laktaza. Gdy ilość lub aktywność tego enzymu jest niewystarczająca, laktoza nie zostaje w pełni rozłożona w jelicie cienkim, więc przechodzi do jelita grubego, gdzie jest rozkładana przez bakterie. Może to prowadzić do wzdęć, gazów, bólu brzucha i biegunki.

Mleko A2 nadal zawiera laktozę. Zmiana wariantu beta-kazeiny nie usuwa więc przyczyny dolegliwości, wynikających z niedoboru laktazy. Jeśli zatem czyimś problemem jest nietolerancja laktozy, to w przypadku spożywania mleka A2 dolegliwości, związane z tą nietolerancją nadal będą się pojawiać. W takim przypadku pomocne może być spożywanie fermentowanych produktów mlecznych (np. kefiru) lub mleka bez laktozy - zawiera ono białka mleka, ale laktoza została w nim rozłożona na cukry proste. W kefirze natomiast została częściowo rozłożona przez bakterie kwasu mlekowego.

Czy mleko A2 jest bezpieczne dla osób z alergią na mleko krowie?

Alergia na białka mleka krowiego jest reakcją układu odpornościowego na określone białka zawarte w mleku. Alergenami mogą być zarówno kazeiny (w tym beta-kazeina), stanowiące około 80% białek mleka, jak i białka serwatkowe, takie jak beta-laktoglobulina czy alfa-laktoalbumina.

Mleko A2 nadal zawiera typowe białka mleka krowiego - beta-kazeinę w wariancie A2 oraz pozostałe kazeiny i białka serwatkowe. Zmiana wariantu beta-kazeiny z A1 na A2 nie eliminuje więc innych białek, które również mogą wywoływać reakcje alergiczne.

Dlatego mleko A2 nie jest uznawane za bezpieczny zamiennik mleka krowiego dla osób z rozpoznaną alergią na jego białka. Także mleko bez laktozy nie jest dla nich automatycznie bezpieczne, ponieważ usunięcie lub rozłożenie cukru mlecznego nie eliminuje białek alergizujących.

Osoby z potwierdzoną alergią powinny przestrzegać zaleceń lekarza i nie podejmować samodzielnych prób wprowadzania mleka A2 do diety. Dobór odpowiednich zamienników zależy między innymi od wieku, stanu odżywienia oraz indywidualnego przebiegu alergii.

Jak rozpoznać mleko A2?

O tym, jaki wariant beta-kazeiny produkuje krowa, decyduje jej genotyp (zespół genów). Krowa o genotypie A2A2 przekazuje potomstwu allel (wersję genu) A2 i produkuje mleko zawierające wyłącznie ten wariant beta-kazeiny. Genotyp można ustalić na podstawie badań genetycznych bydła. W przypadku produktów dostępnych w sprzedaży warto sprawdzić oznaczenie na opakowaniu i informacje producenta, dotyczące pochodzenia mleka. Jednakże samo pochodzenie od określonej rasy bydła nie gwarantuje, że mleko zawierać będzie wyłącznie beta-kazeinę A2. Dlatego tak ważne jest odpowiednie oznaczenie produktu, które powinno wynikać z informacji o genotypie zwierząt, od których pozyskano mleko.

Co warto zapamiętać

Mleko A2 różni się od mleka zawierającego beta-kazeinę A1 rodzajem jednego z białek. Ta niewielka różnica jest przedmiotem badań, szczególnie w kontekście trawienia i dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Dostępne wyniki wskazują, że część osób może lepiej tolerować mleko A2. Nie pozwalają one jednak stwierdzić, że mleko A2 jest ogólnie zdrowsze, zapobiega chorobom lub stanowi rozwiązanie wszystkich problemów związanych ze spożywaniem mleka. Najważniejsze jest ustalenie przyczyny występujących objawów. Bo odmiennego postępowania wymaga nietolerancja laktozy, a innego alergia na białka mleka krowiego.

Mleko A2 może być interesującą alternatywą dla niektórych osób odczuwających dyskomfort po spożyciu tradycyjnego mleka, ale nie powinno być traktowane jako bezpieczny zamiennik mleka dla osób z alergią na jego białka. W przypadku nawracających dolegliwości warto skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem, aby dobrać postępowanie odpowiednie do indywidualnych potrzeb.

Autor artykułu:

Mgr Iwona Zmysło - biolog i dietetyk

Członek nadzwyczajny Stowarzyszenia Rzemieślnik, twórczyni marek Zdrowocześni.pl oraz Pokochaj Klimakterium

Źródła naukowe

1. Greenway F.L., Hsia D.S., Rebello C.J. (2026). Comparative effects of conventional cow’s milk versus milk free of A1-type beta-casein on gastrointestinal physiology and symptoms of digestive discomfort in participants intolerant to conventional cow’s milk: a pilot randomised controlled trial. Nutrition Journal, 25, 28.
2. Radkowska I. (2020). Identyfikacja i właściwości prozdrowotne mleka zawierającego β-kazeinę typu A2. Roczniki Naukowe Zootechniki, 47(2), 165-177.
3. Küllenberg de Gaudry D. i wsp. Milk A1 β-casein and health-related outcomes in humans: a systematic review. Nutrition Reviews. 2019;77(5):278-306.
4. Choi Y. i wsp. The Effect of A2 Milk on Gastrointestinal Symptoms in Comparison to A1/A2 Milk: A Single-center, Randomized, Double-blind, Cross-over Study. Journal of Cancer Prevention. 2024;29(2):45-53.
5. De Noni I. i wsp. Review of the potential health impact of β-casomorphins and related peptides. EFSA Scientific Report. 2009;231:1-107.
6. World Allergy Organization. DRACMA guidelines update - XVI: Nutritional management of cow’s milk allergy. World Allergy Organization Journal. 2024;17(8):100931.
7. Sun J., Xu L., Xia L., Yelland G.W., Ni J., Clarke A.J. (2016). Effects of milk containing only A2 beta casein versus milk containing both A1 and A2 beta casein proteins on gastrointestinal physiology, symptoms of discomfort, and cognitive behavior of people with self-reported intolerance to traditional cows’ milk. Nutrition Journal, 15, 35.Radkowska I. Identyfikacja i właściwości prozdrowotne mleka zawierającego beta-kazeinę typu A2. Roczniki naukowe zootechniki (2020)